Dieta wątrobowa – kompendium wiedzy o odżywianiu w chorobach wątroby

dieta wątrobowa – kompendium wiedzyWątroba jest wyjątkowo łaskawym organem. Zazwyczaj bezobjawowo znosi ataki szkodliwych czynników oraz niezdrowe nawyki żywieniowe. Do czasu, aż miarka się przebierze… Dieta wątrobowa w naturalny sposób wspiera regenerację narządu. Poznaj jej zasady!

Wątroba i jej funkcje

Wątroba jest głównym narządem przemiany materii. Bywa nazywana laboratorium chemicznym organizmu i jest w tym sporo prawdy. Narząd ten pracuje bez wytchnienia przez całą dobę, dbając o sprawny przebieg procesów zachodzących w ustroju (1).

Do najważniejszych funkcji wątroby należą:

  • przemiany metaboliczne węglowodanów. Wątroba uwalnia zmagazynowane zasoby glukozy, która jest głównym źródłem energetycznym dla komórek organizmu;
  • przemiany metaboliczne tłuszczowców. Wątroba pełni ważną rolę w przemianach tłuszczów w ustroju, na drodze skomplikowanych reakcji chemicznych;
  • wytwarzanie żółci. Żółć jest substancją emulgującą tłuszcze. Rozbija cząsteczki tłuszczu na mniejsze, w celu ich łatwiejszego strawienia i wchłonięcia do krwiobiegu. magazynowanie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Do takich witamin należy wit. A, wit. D, wit. E oraz wit. K;
  • detoksykacja. To właśnie wątroba jest odpowiedzialne za oczyszczanie organizmu z alkoholu, leków, metali ciężkich i różnego rodzaju toksyn;
  • produkcja białek. Wątroba produkuje oraz magazynuje cały szereg białek osocza krwi;
  • filtracja krwi. Wątroba oczyszcza krew ze starych krwinek, hormonów oraz uszkodzonych komórek;
  • produkcja hormonów. Wątroba wytwarza somatomedyny, zwane insulinopodobnymi czynnikami wzrostu (IGF), uczestniczy w uwalnianiu witaminy D oraz gospodarce hormonalnej hormonów tarczycy.

Wątroba jest jedynym ludzkim organem posiadającym zdolność autoregeneracji. Zdrowa wątroba odbudowuje swoje komórki (hepatocyty) w ciągu trzech tygodni. Dieta obfitująca w tłuste i ciężkostrawne produkty, nieracjonalne odżywianie, częste sięganie po alkohol, nadużywanie leków – wszystko to nie sprzyja zdrowiu wątroby i jej regeneracji. Także w przypadku chorób wątroby proces ten ulega zaburzeniu. Wiele schorzeń wątroby wymaga odciążenia tego narządu i wprowadzenia zmian dietetycznych – często na całe życie. Tutaj właśnie z pomocą przychodzi dieta wątrobowa, wpływająca dobroczynnie na czynność organu, a tym samym na lepszą kondycję całego organizmu.

Założenia diety wątrobowej

Dieta wątrobowa jest odmianą to odmiana diety łatwostrawnej z ograniczeniem tłuszczu. Jest to model postępowania żywieniowego mający na uwadze przede wszystkim stan pacjenta oraz wydolność jego wątroby (2). Dieta wątrobowa jest zalecana obok leczenia farmakologicznego i może ulegać modyfikacji w zależności od stanu zdrowia pacjenta.

Jej celem jest dostarczenie odpowiedniej podaży energetycznej oraz wszystkich składników odżywczych z wykorzystaniem produktów lekkostrawnych oraz obróbki kulinarnej zwiększającej strawność i przyswajalność pożywienia.

Co to oznacza w praktyce?

założenia diety wątrobowej

  • zalecane jest pięć małych posiłków dziennie w regularnych odstępach czasowych;
  • konieczne jest ograniczenie tłuszczu w pożywieniu (do 40-50 g na dobę);
  • niewskazane są produkty smażone, wzdymające i mocno przyprawione;
  • rekomendowanymi technikami kulinarnymi są gotowanie w wodzie, na parze, pieczenie w pergaminie lub folii oraz duszone;
  • wskazane jest wypijanie około 1,5 litra płynów dziennie (woda, słaba herbata bez cukru);potrawy i napoje powinny być ciepłe lub letnie;
  • posiłki powinny być świeżo przygotowywane, należy unikać ich odgrzewania;
  • wskazane jest ograniczenie ilości przyjmowanego z pożywieniem błonnika (włókna pokarmowego) oraz soli;
  • w trakcie stosowania diety wątrobowej zdecydowanie nie należy sięgać po alkohol i papierosy.

Stosowanie diety wątrobowej sprzyja zachowaniu wydolności wątroby, zarówno w okresie zdrowia i rekonwalescencji, jak i w chorobach przewlekłych (3).

Dieta wątrobowa – dla kogo?

Dieta wątrobowa służy regeneracji i zachowaniu wydolności tego organu. Jej stosowanie rekomenduje się w następujących schorzeniach (4):

  • wirusowe zapalenie wątroby typu C;
  • przewlekłe zapalenie wątroby;
  • marskość wątroby;
  • stłuszczenie wątroby;
  • toksyczne uszkodzenie wątroby;
  • choroby trzustki;
  • choroby pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych;
  • zaostrzenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego;
  • cholestaza, w tym cholestaza ciężarnych.

Choroby wątroby, trzustki, dróg żółciowych i jelit to wiele różnych schorzeń, w ostrej i przewlekłej postaci. W ich leczeniu odpowiednia dieta jest kluczowym elementem terapii. Cholestaza, w tym cholestaza u kobiet ciężarnych, jest dolegliwością, w której zachowanie diety wątrobowej jest wręcz podstawą.

Dieta wątrobowa polecana jest również wszystkim tym osobom, które pragną wspomóc regenerację wątroby oraz ustrzec się schorzeń tego narządu w przyszłości.

Produkty, które wolno jeść

Dieta wątrobowa nie musi trącić monotonią. Mitem jest również to, że posiłki na tej diecie są niesmaczne i jałowe. Wręcz przeciwnie! Warto wykorzystać potencjał warzyw, owoców i ziół aby skomponować atrakcyjne dla oczu i podniebienia potrawy.

Produktami wskazanymi na diecie wątrobowej są m.in.:

  • chude mięso (drób, wołowina, cielęcina);
  • chude wędliny (polędwica drobiowa i wieprzowa);
  • chude ryby (pstrąg, dorsz, mintaj);
  • jaja (ugotowane na miękko, omlet, luźna jajecznica);
  • chudy nabiał (twaróg, mleko o obniżonej zawartości tłuszczu);
  • tłuszcze (masło, miękka margaryna, oliwa, oleje roślinne);
  • zupy (chudy rosół, zupy o niskiej zawartości tłuszczu);
  • pszenne i drożdżowe pieczywo (chleb, bułki, sucharki) – najlepiej czerstwe;
  • makaron, biały ryż;
  • płatki (owsiane, jaglane);
  • kasza (manna, kukurydziana);
  • woda, słaba herbata (czarna, owocowa), kawa zbożowa;
  • świeże i dojrzałe warzywa i owoce;
  • soki i przeciery (owocowe, warzywne, owocowo-warzywne);
  • napoje roślinne;
  • miód, cukier, fruktoza, stewia;
  • kisiele, musy, galaretki;
  • zioła (pietruszka, koper włoski, bazylia);
  • przyprawy ziołowe (kminek, liść laurowy, ziele angielskie, anyż, goździki, cynamon).

produkty które wolno jeść na diecie wątrobowej

Produkty, których należy unikać

Dieta wątrobowa z uwagi na charakter leczniczy, wyklucza możliwość spożywania produktów szkodzących zdrowiu wątroby (5)Należą do nich m.in.:

  • tłuste mięso (wieprzowe, wołowe, baranie);
  • tłuste wędliny, parówki, kiełbasy;
  • tłuste ryby (śledź, tuńczyk, łosoś);
  • jaja (ugotowane na twardo, sadzone, jajecznica);
  • tłusty nabiał (mleko pełnotłuste, śmietana, ser żółty i pleśniowy);
  • tłuszcze (słonina, twarda margaryna);
  • zupy (zabielane, z zasmażką);
  • świeże i razowe pieczywo, pieczywo cukiernicze (pączki, drożdżówki);
  • razowy makaron, brązowy ryż;
  • mocna kawa, herbata, kakao;
  • alkohol, napoje gazowane;
  • nasiona strączkowe;
  • orzechy;
  • nieświeże lub niedojrzałe owoce i warzywa (w tym wzdymające, jak kapustne);
  • słodycze (ciastka, cukierki, czekolada;
  • sól i ostre przyprawy (pieprz, papryka, chili, curry);
  • ocet, majonez i musztarda.

Produkty których nie wolno jeść na diecie wątrobowej

Dieta wątrobowa – jadłospis

Komponując posiłki na diecie wątrobowej należy uwzględnić przedstawione powyżej zasady, zalecenia oraz przeciwwskazania.

Przykładowy jadłospis dla osób na diecie wątrobowej:

Dzień 1

  • I śniadanie: pszenne pieczywo, masło, wędlina drobiowa, pomidor bez skórki, herbata owocowa;
  • II śniadanie: koktajl mleczno owocowy (mleko 2% + dojrzały banan);
  • obiad: chudy rosół na bulionie warzywnym, filet z kurczaka ugotowany na parze, gotowane ziemniaki, marchewka ugotowana na parze, woda z cytryną;
  • podwieczorek: pieczone jabłko z cynamonem, sok owocowy;
  • kolacja: ryż biały z gotowanymi warzywami, napar z rumianku.

Dzień 2

  • I śniadanie: płatki kukurydziane z chudym mlekiem, bułka graham, masło, wędlina drobiowa, zielony ogórek, słaba czarna herbata z miodem;
  • II śniadanie: domowy biszkopt, maliny, herbata owocowa;
  • obiad: zupa jarzynowa z makaronem, gotowane ziemniaki, pulpety z cielęciny, zielona sałata z jogurtem naturalnym, kompot;
  • podwieczorek: jaglanka z tartym jabłkiem i suszoną żurawiną, sok owocowo-warzywny;
  • kolacja: jasne pieczywo, masło, serek wiejski, czerwona papryka, napar z melisy.

Dzień 3

  • I śniadanie: owsianka na mleku 2% z borówkami, jasne pieczywo, masło, twaróg, rzodkiewki;
  • II śniadanie: omlet z białek jaj i mąki pszennej, dżem owocowy 100%, herbata owocowa;
  • obiad: zupa pomidorowa na wywarze warzywnym, dorsz gotowany na parze, kasza jaglana z oliwą z oliwek, brokuł gotowany na parze, kompot owocowy;
  • podwieczorek: koktajl mleczno warzywny (mleko 2%, banan, truskawki);
  • kolacja: sałatka ryżowa z duszoną cukinią i papryką, gotowaną piersią indyka i olejem rzepakowym, herbata z miodem.

Wartym rozważenia pomysłem jest skorzystanie z pomocy dietetyka. Dietetyk może pomóc w ułożeniu tzw. “diety wzorcowej”, będącej swego rodzaju szablonem dla konkretnej osoby i rodzaju towarzyszącej jej dolegliwości. Pomoc specjalisty może obejmować również modyfikację sposobu żywienia w zależności od stanu i samopoczucia chorego.

Przestrzeganie zaleceń diety wątrobowej przynosi poprawę kondycji stosujących ją osób i ma ogromne znaczenie we wspomaganiu terapii farmakologicznej pacjentów borykających się z chorobami wątroby. Jeśli czujesz, że Twoja wątroba nie domaga, a nawyki żywieniowe pozostawiają wiele do życzenia, dieta wątrobowa może okazać się dietą skrojona na miarę Twoich potrzeb.

Bibliografia:

  1. https://www.webmd.com/hepatitis/features/healthy-liver
  2. Włodarek D. i wsp., Dietoterapia, PZWL, 2015, Warszawa
  3. https://medlineplus.gov/ency/article/002441.htm
  4. http://www.narutowicz.krakow.pl/uploaded/FSiBundleContentBlockBundleEntityBlockFilesElement/filePath/578/dieta-w-chorobach-watroby-wyd.ii.pdf
  5. https://www.healthline.com/health/fatty-liver-diet

Uwaga!
Treści przedstawione w powyższym wpisie posiadają charakter informacyjny. W razie problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi konsekwencji wynikających z praktycznego wykorzystania zawartych w Serwisie informacji.